GÜNÜMÜZDE BEYOĞLU

SAHA ARAŞTIRMASININ BULGULARI

İstanbul Ticaret Odası (İTO) verilerine göre, alan araştırmasına dahil ettiğimiz bölgede yaklaşık 3000 ve alanda yapılan arazi tespit (haritalama) çalışmasında 4000 işyeri olduğu tespit edilmiştir. 02 - 12 Temmuz 2019 tarihleri arasında Yıldız Teknik Üniversitesi öğrencilerinin anketörlüğü ile 1001 adet anket tamamlanmıştır.

ARAZİ TESPİT ÇALIŞMASI

NE YAPTIK?

Arazi tespit çalışması 14 Ocak 2019 - 25 Ocak 2019 tarihleri arasında, araştırma projesi kapsamında çalışan 4 bursiyer ve Yıldız Teknik Üniversitesi’nde öğrenim gören 2 stajyer öğrencinin katılımıyla tamamlanmıştır. Sahada görsel ve yazılı kayıt alınarak tamamlanan çalışma daha sonra coğrafi bilgi sistemine işlenmiştir.

Arazi tespiti sırasında her bir bina için;

  • Cephe aldığı cadde/sokak ismi
  • Kapı numarası
  • Apartman ismi
  • Zemin üstünde ve altındaki kat adetleri
  • Zemin katında iki veya daha fazla kullanımın olup olmadığı bilgisi
  • Zemin katında var olan her bir kullanımın;
    • Fonksiyonu (14 üst başlık, 132 alt kullanım)
    • Kullanım/işletme ismi
    • Ticari faaliyet ise işletmenin markasının küresel ya da yerli, zincir ya da zincir olmadığı bilgisi,
    • Ticari faaliyet ise kullanımın tüm binada devam edip etmediği bilgisi
  • Üst katlardaki kullanımların ise yalnızca fonksiyon bilgileri tespit edilmiştir.

NEREDE YAPTIK?

Arazi tespit çalışması, İstiklal Caddesi’ne sınırı olan Şehit Muhtar, Katip Mustafa Çelebi, Hüseyinağa, Kuloğlu, Asmalı Mescit, Evliya Çelebi, Tomtom, Şahkulu mahallelerinde gerçekleştirilmiştir. Ancak bu sınırlar yalnızca idari mahalle sınırlarına göre belirlenmemiş, saha çalışması sırasında çeşitli faaliyetlerin bütünlüğü gözetilerek bazı mahallelerde kısmen daraltılmış, Firuzağa, Müeyyedzade ve Hacımimi gibi İstiklal Caddesi’ne sınırı olmayan; ancak caddeyi dik kesen Boğazkesen Caddesi, Kumbaracı Yokuşu ve Galip Dede Caddesi gibi önemli cadde ve sokaklara sınırı olan mahallelere doğru da genişletilmiştir.

NEDEN YAPTIK?

İstanbul’un en büyük ana alışveriş caddelerinden biri olan İstiklal Caddesi’ni de içinde bulunduran çalışma alanımız yaklaşık 150 yıldır hem ticari kimliğiyle öne çıkarken hem de çok önemli kurum ve kuruluşlara ev sahipliği yapmış, tarihsel gelişim sürecinde kültür ve turizm kullanımlarının her zaman var olmaya devam ettiği bir merkez olma özelliğini korumuştur. Günümüze kadar çeşitli dönüşümler geçiren tarihi bir kent merkezi olması nedeniyle mevcut kullanımların tespiti, değişikliklerin gözlemlenebilmesi ve gelecek senaryoları hakkında fikir vermesi açısından önem arz etmektedir.

NELERİ ÖĞRENDİK?

Yaptığımız arazi tespit çalışması zemin kat ve üst katlarda kullanımları içermekle beraber zemin katta yer alan tüm birimlerin analizini içerirken üst katlarda ağırlıklı olarak kullanılan tek bir temsili birimin tespiti yapılmıştır. Alanda var olan 1770 binanın 223’ünün zemin katında birden fazla kullanım olduğu tespit edilerek tamamı verilere işlenmiştir. Bu 223 binaya ek olarak zemin katlarda oldukça fazla kullanımın yer aldığı pasajlar, işhanları ve alışveriş merkezlerinin tespitleri ayrıca yapılarak hesaplamalara dâhil edilmiştir.

Zemin katta yer alan 2328 birimin içinde ticari amaçla kullanılan 1816 kullanım bilgisi elde edilmiştir. Bu bilgiler temel olarak işletmelerin faaliyet gösterdiği sektörleri, bu sektörün içindeki alt faaliyet alanlarını, işletmelerin isimlerini, tespit edilen markanın küresel/yerel ve zincir/zincir olmayan ayrımlarını ve işletmenin binanın hangi katlarını kullandığı bilgisini kapsamaktadır. Üst katlarda bu ölçüde detaylı bir analiz yapılamamasına karşın zemin katta elde edilen bu detaylı bulgular Beyoğlu için güvenilir bir bilgi sunmaktadır.

NELERİ SİZİNLE PAYLAŞIYORUZ?

Sizlerle yaptığımız çalışmanın yalnızca zemin kat kullanımlarının hangi amaçla kullanıldığını paylaşmaktayız. Binalara ve kullanımlara ait diğer bilgiler ile pasaj-iş hanı-alışveriş merkezleri içinde yer alan kullanımlara dair bilgiler bu aşamada paylaşılmamaktadır.

Çalışma bir TÜBİTAK projesi olup henüz sonuçlanmadığı için burada kısıtlı sayıda harita paylaşılacaktır. Yapılan tüm haritalar ve coğrafi bilgi tabanlı veri seti, proje kitabı yayınlandıktan sonra dijital olarak paylaşılacaktır.

 

 

ZEMİN KATTA YER ALAN TEMEL KULLANIMLAR

Zemin katta yer alan birimlerin %78 gibi büyük bir kısmını ticari faaliyet kullanımları oluşturmaktadır. Ticari faaliyetlerden sonra ikinci ağırlığı (%9,5) boş birimler oluşturmaktadır. Diğer bir deyişle ticari faaliyet olarak kullanılanların dışındaki birimlerin yarısına yakını boştur. Bu boş birimler yalnızca zemin katlarda değil, üst katlarda da devam etmektedir. Arazi tespit çalışması sırasında yapılan gözlemlere göre boş binaların birçoğunun satılık olduğu, bir kısmının ise restorasyon yapılacağı için boş tutulduğu anlaşılmaktadır. Geri kalan boş kullanımların ise üst katlarda genellikle konut kullanımı ile devam ettiği tespit edilmiştir. Zeminden başlayarak üst katlarda da varlığını devam ettiren boş kullanımlar Beyoğlu için oldukça dikkat çekici bir seviyededir.

 

Toplam kullanımlar içinde üçüncü sırayı %5’lik pay ile konut kullanımları almaktadır. Çalışma alanı sınırları içinde ticaret alanından konut alanlarına geçiş niteliğinde olan yerler de bulunmaktadır; bu nedenle konut kullanımı toplam kullanımlar içinde hala önemli bir yere sahiptir.

Beyoğlu gibi geçmişten günümüze resmi yapıların ve diğer kurumların yoğun olarak bulunduğu bilinen alanda kurum ve kuruluşlar hala önemli sayıda yer almaktadır. Toplam birim içinde %3 gibi küçük bir paya sahip olsa da çalışma alanı içinde zemin katta 61 adet kurum ve kuruluş yer almaktadır. Bunların büyük kısmını dernekler, vakıflar, meslek odaları, siyasi partiler gibi kullanımlar oluşturmaktadır. Bu kullanımlardan dernekler ve meslek odaları çoğunlukla ofis kullanımları ile aynı binalarda yer seçerken vakıfların ise genellikle zeminden başlayarak tüm binayı kullandıkları görülmüştür.

Çalışma alanı içinde yer alan resmi kurumlarının büyük çoğunluğunu ise konsolosluklar, belediye birimleri, çeşitli müdürlükler ve amirlikler oluşturmaktadır. Diğer kullanımlardan farklı olarak konsolosluklar kendilerine ait binalarda ve genellikle çevresinde yer alan araştırma merkezi, lojman gibi kullanımlardan oluşan birkaç yapı grubu ile beraber yer almaktadır.

Kurum ve kuruluşların yanı sıra çalışma alanı sınırları içinde 10 adet kilise, 5 adet cami, 2 adet türbe ve genellikle kiliselere ait lojmanlarla beraber toplamda 26 adet dini kullanım yer almaktadır. Alanda yer alan dini kullanımları ticari olmayan eğitim faaliyetleri takip etmektedir. Genellikle azınlık ve yabancı okulların bulunduğu alanda, zorunlu eğitim yapılarının yanı sıra Goethe-Enstitüsü, İstanbul Araştırmaları Enstitüsü ve Rus Arkeoloji Enstitüsü olmak üzere 3 adet enstitü, Koç Üniversitesi Anamed Araştırma Merkezi ile 1 adet araştırma merkezi ve Anadolu Üniversitesine ait bir birim bulunduğu da tespitler içindedir.

Kültür ve sanat merkezi olarak bilinen Beyoğlu’nda günümüzde oldukça az sayıda kültürel kullanım olduğu tespit edilmiştir. Son yıllarda kültürel kullanımlardan bazılarının Beyoğlu’ndan ayrıldığı bilinmektedir; ancak her ne kadar bu sayı az görünse de İstanbul çapında yoğunluğun yine de Beyoğlu’nda olduğunu belirtmek gerekir. Bu kullanımlardan 6’sı kültür merkezidir. Beyoğlu Rum Ortodoks Cemaati Vakfı Kültür Merkezi, Borusan Kültür Sanat Merkezi, Galatasaray Üniversitesi Kültür ve Sanat Merkezi, Goethe-Enstitüsü- Kültür Merkezi, İtalyan Kültür Merkezi ve Tarık Zafer Tunaya Kültür Merkezi tespit edilen kültür merkezleridir. Tespit edilen 7 müze ise Divan Edebiyatı Müzesi, Galata Mevlevihanesi Müzesi, İstanbul Modern Müzesi, Koç Üniversitesi Anamed Müzesi, Pera Müzesi, Türker İnanoğlu Vakfı Müzesi ve Madame Tussauds Istanbul (Bal Mumu) müzeleridir. Bu kullanımlara ek olarak alanda varlığını sürdüren İstanbul Kültür ve Sanat Vakfı (İKSV) hem Beyoğlu hem de İstanbul için en önemli kültür kullanımlarından biridir.

Diğer kullanımlar olarak belirtilen 15 birimin 13’ü depo kullanımlarını, 2’si ise Venedik Sarayı ve Bereketzade’de bulunan Matbah Emini Hasan Ağa Çeşmesi olmak üzere tarihi yapıları temsil etmektedir. Tüm bu kullanımların yanı sıra alanda yaşanan çeşitli sorunlardan dolayı 34 birimin tespiti yapılamamıştır. Bu sorunların en önemlileri üzerinde herhangi bir tabelası olmayan ve kepenkleri çekilmiş olan birimlerin sıklığı ve ada ortasında bulunan ya da güvenlik sebebiyle erişilemeyen yapıların olmasıdır.

 

 

ZEMİN KATTA YER ALAN TİCARİ KULLANIMLAR

Çalışma alanı sınırları içerisinde zemin katta yer alan 2328 birimin %78’ini ticari faaliyetler oluşturmaktadır. Bu ticari faaliyetler büyük oranda yeme-içme-eğlence (%34) ve dayanıklı ürün satışı (%33) kullanımlarından oluşmaktadır. Bu kullanımları %8’erlik oranlarla hizmet/iş kullanımları ve konaklama kullanımları takip etmektedir. Toplam ticari faaliyetler arasında %6 gibi az bir paya sahip olsa da alan için çok temel bir kimlik belirleyicisi olan gıda satışı ve devamında %5 payla ticari amaç güden kültürel kullanımların yer aldığı görülmektedir. Yoğunlukla üst katlarda yer seçmesine rağmen, ofis kullanımları zemin katta yer alan ticari kullanımların %4’ünü oluşturmakta, üretim kullanımları ise %2’sini oluşturmaktadır. Ticari amaç güden eğitim faaliyetlerinin tüm alanda olduğu gibi zemin katta da oldukça az olduğu belirtilmelidir.

 

Ticari kullanımlar sektörlere bağlı olarak tüm alt kullanımları ile beraber haritalandırılmıştır. Harita ilk olarak Yeme - İçme - Eğlence kullanımları gösterilmektedir. Dayanıklı Ürün Satışı, Gıda Satışı, Ofis, Hizmet/İş, Konaklama, Üretim, Eğitim ve Kültürel Kullanımları da detayları ile görmek için haritada sağ üstte bulunan Katmanlar seçeneğinden seçim yapabilirsiniz.